Atelier Custers

Nominatie Dutch Daylight Award 2026
Projecten kleiner dan 1000m²

Algemene projectomschrijving

Verscholen in de binnenstad van Eindhoven, omarmt dit project het rijke erfgoed van het voormalige woonhuis en atelier van de beeldhouwer Jan Custers. Ons doel is met enkele krachtige ingrepen tot een nieuw, verrassend geheel te komen, waarin recht wordt gedaan aan het rijksmonument.

De opgave was niet om het geheel terug te brengen naar een geïdealiseerde oorspronkelijke staat, maar om de bestaande kwaliteiten opnieuw leesbaar te maken en de samenhang te herstellen. Door latere aanbouwen te verwijderen en een transparant verbindingsstuk toe te voegen, ontstaat een nieuwe ruimtelijke logica waarin oud en nieuw zich helder tot elkaar verhouden. Binnen die herordening spelen transparantie en daglicht een belangrijke rol. Het maakt de relatie tussen de afzonderlijke volumes zichtbaar, legt zichtlijnen bloot en begeleidt de route van straat naar binnengebied. Vanuit het gesloten straatbeeld ontvouwt zich stap voor stap een lichte binnenwereld, waarin wonen, werken en erfgoed opnieuw met elkaar verbonden zijn.

Het atelier is door de jaren heen ingebouwd en in verval geraakt. De ruwe sfeer weerspiegelt niet alleen het oorspronkelijke gebruik, maar ook de latere toevoegingen. Het volledig herstellen van het atelier zou deze gelaagdheid tenietdoen. Daarom is gekozen om het bestaande atelier niet aan te raken, maar hier binnen een nieuw geïsoleerd volume te plaatsen, los van de wanden. Door de wanden van deze nieuwe toevoeging uit te voeren als dragend glas, ontstaat een lichte en transparante toevoeging. Zo blijven de geschiedenis en het karakter behouden, terwijl tegelijkertijd comfort wordt toegevoegd. Het resultaat is een eigenzinnige en functionele ruimte.

De meerwaarde van het project ligt in de manier waarop een historisch ensemble met relatief lichte ingrepen opnieuw bruikbaar, leesbaar en samenhangend is gemaakt, met verschillende sferen en bijbehorende daglicht karakters.

Daglicht ambitie

Daglicht begint in dit project bij het atelier, waar licht van oudsher een essentiële rol speelt. De bestaande lichtstraat op het (noord)oosten zorgt voor een diffuus en gelijkmatig licht, ideaal voor het werken in een atelier. Binnen deze ruimte is een glazen volume geplaatst met verspringende daklichten. Dit creëert een meer beschutte, comfortabele werkomgeving, terwijl de karakteristieke daglicht sfeer van het atelier, het zachte noorderlicht, behouden blijft.

Het woonhuis behoudt zijn oorspronkelijke lichtkwaliteit. Grote raampartijen, hoge plafonds en een serre aan de tuin zorgen voor een royale lichttoetreding. De oriëntatie versterkt het contrast tussen een meer besloten gevel aan de straat en een open, lichte relatie met de tuin. Dit ondersteunt de herkenbare sfeer van het woonhuis.
De glazen trommel vormt het centrale punt van het project, waar routes, zichtlijnen en daglicht samenkomen. Als verbindingsstuk brengt deze ruimte daglicht diep het ensemble in en maakt ze de relatie tussen de verschillende bouwdelen continu zichtbaar. Tegelijk introduceert de trommel een derde daglichtkarakter, gericht op verbinding tussen binnen en buiten.

Op vloerniveau is de gevel volledig transparant, waardoor zicht en beweging in elkaar overlopen, terwijl het grote daklicht direct licht van boven binnenbrengt en het gevoel van buiten zijn versterkt. Via het poortgebouw wordt de bezoeker geleidelijk naar deze lichte binnenwereld geleid, waardoor de opbouw van het project stap voor stap wordt ervaren.

Daglicht manifesteert zich in het project daarmee in drie verschillende karakters, telkens afgestemd op de functie en geschiedenis van de afzonderlijke onderdelen van het ensemble.

Aanvullende informatie

Atelier Custers laat zien hoe daglicht en transparantie een bijdrage kunnen leveren aan het behoud van erfgoed. In plaats van terug te grijpen naar een oorspronkelijke staat, blijft de bestaande gelaagdheid zichtbaar. Het behoud van de bestaande licht-karakters van de verschillende bouwdelen zorgt dat het verleden, waardoor het verleden niet wordt weggewerkt maar beleefbaar blijft.

Nieuwe toevoegingen zijn helder en herkenbaar vormgegeven, zodat oud en nieuw van elkaar te onderscheiden blijven. Tegelijk zorgt daglicht voor samenhang door doorzichten te creëren en ruimtes met elkaar te verbinden. De kracht van het project ligt in deze benadering: door het bestaande niet te overschrijven maar te activeren met lichte, eigentijdse ingrepen, ontstaat een ensemble dat zowel begrijpelijk als toekomstbestendig is.